Chuyển tới nội dung chính

Hợp Nhất Báo Cáo Tài Chính (Consolidated Financial Statements)

Sứ Mệnh Của Bài Học

Khi kinh doanh phát triển thành Tập đoàn (Holding Group) gồm nhiều công ty con, mỗi công ty sẽ có một bộ Báo cáo tài chính riêng. Tuy nhiên, Chủ tịch Tập đoàn hoặc các Cổ đông lớn không muốn phải ngồi đọc 10 bản báo cáo lẻ tẻ. Họ cần một bức tranh duy nhất: Báo cáo tài chính hợp nhất. Bài học này sẽ hướng dẫn bạn cách thiết lập ERP để tự động cộng gộp số liệu của hàng chục công ty con lại với nhau chỉ trong 1 click chuột, đồng thời xử lý triệt để bài toán "doanh thu nội bộ".

1. Bài Toán Khó Nhất: Loại Trừ Giao Dịch Nội Bộ​

Nếu chỉ đơn giản là đem doanh thu của Công ty Mẹ cộng với doanh thu Công ty Con, đó sẽ là một Báo cáo sai lệch nghiêm trọng. Tại sao?

Ví dụ:

  1. Tập đoàn nhập một lô điện thoại trị giá 10 tỷ đồng vào kho của Công ty Sản xuất (Con).
  2. Công ty Con xuất hóa đơn bán lô điện thoại đó cho Công ty Thương mại (Mẹ) với giá 11 tỷ (Lãi 1 tỷ). Doanh thu Công ty Con = 11 tỷ.
  3. Công ty Mẹ bán lô hàng đó cho khách hàng bên ngoài (End-user) với giá 15 tỷ (Lãi 4 tỷ). Doanh thu Công ty Mẹ = 15 tỷ.

Nếu cộng cơ học: Tổng doanh thu Tập đoàn = 11 + 15 = 26 tỷ. Nhưng sự thật là: Cả Tập đoàn chỉ mang về được 15 tỷ từ túi của khách hàng bên ngoài. Việc Mẹ bán cho Con chỉ là dịch chuyển hàng từ túi trái sang túi phải.

Việc loại bỏ 11 tỷ doanh thu ảo này được gọi là Loại trừ giao dịch nội bộ (Inter-company Elimination).

2. Giải Pháp Hợp Nhất Của ERPNext​

Thay vì cuối năm kế toán phải xuất file Excel ra ngồi mò mẫm gạch bỏ từng giao dịch, ERPNext cung cấp một giải pháp cấu trúc cây cực kỳ thông minh:

Bước 1: Tạo một Công ty ảo (Consolidated Company)​

Trong danh mục Company, bạn tạo một công ty có tên là Tập đoàn Vicore. Nhưng thay vì cấu hình nó như một công ty bình thường, bạn chọn nó là Nhóm (Group). Công ty ảo này sẽ đóng vai trò như một "Chiếc rổ lớn" không tự nó phát sinh bất kỳ giao dịch mua bán nào.

Bước 2: Thiết lập cấu trúc cây (Company Tree)​

Kéo thả các công ty thật vào làm công ty con (Child node) của "Tập đoàn Vicore":

  • Tập đoàn Vicore (Group)
    • Công ty CP Sản Xuất Vicore (Công ty thực)
    • Công ty CP Thương Mại Vicore (Công ty thực)

Bước 3: Xem báo cáo hợp nhất với 1 click​

Vào menu Báo cáo Tài chính (ví dụ Profit and Loss Statement). Trong ô lọc Tên Công ty, thay vì chọn Công ty con, bạn chọn tên công ty mẹ là Tập đoàn Vicore. Tích vào ô hiển thị Consolidated (Báo cáo hợp nhất). Hệ thống sẽ tự động quét toàn bộ Sổ cái của tất cả các công ty con nằm dưới nó và cộng gộp số dư lại.

3. Bí Quyết Xử Lý Bút Toán Loại Trừ​

Đến đây, bạn đã cộng gộp được số liệu, nhưng doanh thu nội bộ (doanh thu ảo) vẫn còn đó. Kế toán phải làm cách nào để khử nó?

Cách làm chuẩn mực trên ERP:

  1. Tạo Công ty Loại trừ (Elimination Company): Kế toán tạo thêm một Công ty nữa đặt tên là Công ty Bút Toán Loại Trừ, và cũng xếp nó nằm trong thư mục gốc là Tập đoàn Vicore.
  2. Định khoản ngược (Reversal Journal Entry): Cuối năm tài chính, thay vì đi sửa dữ liệu của Công ty Mẹ và Công ty Con (điều này là cấm kỵ vì vi phạm Audit Trail), kế toán viên sẽ vào Công ty Bút Toán Loại Trừ lập một Phiếu kế toán (Journal Entry) ghi âm (-11 tỷ) doanh thu và giá vốn nội bộ.
  3. Bức tranh hoàn hảo: Khi ERPNext chạy báo cáo cho Tập đoàn Vicore, nó sẽ cộng gộp số liệu của 3 thực thể:
    • Doanh thu Cty Sản Xuất: 11 tỷ
    • Doanh thu Cty Thương Mại: 15 tỷ
    • Doanh thu Cty Bút Toán Loại Trừ: -11 tỷ
    • => Tổng doanh thu Hợp nhất = 11 + 15 - 11 = 15 tỷ.

Bài toán Hợp nhất phức tạp nhất ngành kế toán đã được ERPNext giải quyết bằng một tư duy kiến trúc dữ liệu (Data Architecture) cực kỳ tối giản và sắc bén!