Chuyển tới nội dung chính

Nghiệp Vụ Lập Kế Hoạch Năng Lực Trạm Máy & Điều Độ Sản Xuất

Tóm tắt Nghiệp vụ

Lập kế hoạch năng lực trạm máy và Điều độ sản xuất (Capacity Planning & Scheduling) là quy trình tính toán, sắp xếp lịch sản xuất của các Lệnh sản xuất dựa trên năng lực hoạt động thực tế (giờ chạy máy, ca kíp làm việc, ngày nghỉ) của từng trạm máy (Workstation). Mục tiêu là tối ưu hóa công suất, tránh tắc nghẽn cổ chai và tính toán chính xác chi phí vận hành máy phân bổ vào giá thành sản phẩm.

Quy trình này giúp doanh nghiệp chuyển đổi từ việc lập lịch sản xuất cảm tính sang lập lịch có giới hạn tài nguyên thực tế (Finite Capacity Planning).

1. Phân Biệt Lập Kế Hoạch Năng Lực Có Giới Hạn và Không Giới Hạn​

Trong quản trị sản xuất ERP, kế hoạch năng lực được phân làm 2 phương pháp chính:

  • Lập kế hoạch năng lực không giới hạn (Infinite Capacity Planning): Hệ thống xếp lịch các Lệnh sản xuất vào cùng một thời điểm mà không quan tâm trạm máy đó có đang bận hay không. Cách này chỉ phù hợp cho doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc khi có nguồn lực thuê ngoài vô hạn.
  • Lập kế hoạch năng lực có giới hạn (Finite Capacity Planning) - [Chuẩn ERP]: Hệ thống kiểm tra lịch bận thực tế của trạm máy. Nếu trạm máy đang bận thực hiện một công việc cũ, hệ thống sẽ tự động đẩy lịch khởi công dự kiến của công việc tiếp theo lùi lại (sau khi công việc cũ hoàn thành) hoặc chuyển sang một trạm máy tương đương đang trống lịch.

2. Quy Trình Cấu Hình & Lập Lịch Trên ERPNext​

Để hệ thống ERPNext tự động tính toán lịch trình sản xuất, kế toán và quản đốc phân xưởng cần thực hiện cấu hình theo 3 bước:

Bước 1: Khai báo Trạm máy (Workstation)​

  • Lịch làm việc (Working Hours): Thiết lập chi tiết ca làm việc (ví dụ: Ca 1 từ 08:00 - 17:00, nghỉ trưa 12:00 - 13:00; Ca 2 từ 17:00 - 01:00). Liên kết danh sách ngày nghỉ lễ (Holiday List) để loại trừ ngày không sản xuất.
  • Hiệu suất (Efficiency %): Khai báo hiệu suất thực tế của máy (ví dụ: 90% để hệ thống tự bù trừ hao hụt thời gian do máy cũ hoặc bảo trì).
  • Cấu hình Chi phí vận hành (Operating Costs): Khai báo chi phí trên mỗi giờ hoạt động:
    • Chi phí điện năng/năng lượng (Electricity Cost).
    • Chi phí nhân công trực tiếp đứng máy (Labour Cost).
    • Chi phí hao mòn/khấu hao (Depreciation Cost).
    • Chi phí chung khác (Overhead Cost).

Bước 2: Thiết lập Công đoạn trong BOM (BOM Operations)​

Trong cấu trúc định mức sản phẩm (BOM), tại bảng công đoạn (Operations):

  • Gán công đoạn (ví dụ: Cắt vải, May ráp) vào đúng Trạm máy phụ trách.
  • Khai báo Setup Time (Thời gian chuẩn bị máy): Thời gian cố định để gá đặt, điều chỉnh máy trước khi chạy (ví dụ: 60 phút).
  • Khai báo Operation Time (Thời gian gia công): Thời gian máy chạy thực tế để sản xuất ra 1 đơn vị sản phẩm (ví dụ: 6 phút / chiếc).

Bước 3: Lập lịch tự động (Scheduling)​

Khi một Work Order được tạo và bấm duyệt (Submit), ERPNext sẽ chạy thuật toán tự động xếp lịch:

  • Hệ thống kiểm tra lịch trống khả dụng của trạm máy được chọn.
  • Tính toán thời gian cần thiết = Setup Time + (Số lượng sản xuất x Operation Time / Hiệu suất máy).
  • Tự động điền ngày giờ khởi công dự kiến (Planned Start Date) và ngày hoàn thành dự kiến (Planned End Date) trên lệnh sản xuất.

3. Hạch Toán Kế Toán chuẩn VAS Việt Nam​

Về mặt kế toán giá thành doanh nghiệp sản xuất Việt Nam, chi phí vận hành máy (tiền điện, lương công nhân đứng máy, khấu hao máy) là chi phí sản xuất trực tiếp và chi phí sản xuất chung.

  1. Hàng tháng khi phát sinh chi phí thực tế tại xưởng:
    • Chi phí nhân công trực tiếp (lương công nhân đứng máy):
      • Nợ TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp
      • Có TK 334, 338 - Phải trả người lao động, trích bảo hiểm
    • Chi phí khấu hao máy móc:
      • Nợ TK 6274 - Chi phí khấu hao TSCĐ xưởng
      • Có TK 214 - Hao mòn TSCĐ
    • Chi phí điện năng chạy máy:
      • Nợ TK 6278 - Chi phí bằng tiền khác (tiền điện)
      • Nợ TK 1331 - Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
      • Có TK 1121, 331 - Tiền gửi ngân hàng / Phải trả người bán
  2. Kết chuyển và Phân bổ vào giá thành sản phẩm cuối kỳ:
    • Căn cứ vào thời gian máy chạy thực tế báo cáo trên các thẻ giao việc Job Card đã hoàn thành trong tháng, hệ thống tự động tính toán tổng chi phí vận hành phân bổ cho từng Lệnh sản xuất:
      • Nợ TK 154 - Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang
      • Có TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp phân bổ
      • Có TK 627 - Chi phí sản xuất chung phân bổ (chi tiết 6274, 6278)
  3. Khi nhập kho thành phẩm hoàn thành:
    • Nợ TK 155 - Thành phẩm (Nguyên giá bao gồm chi phí NVL + chi phí máy phân bổ)
    • Có TK 154 - Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang

4. Case Study Thực Tế​

Bối cảnh: Công ty Cổ phần Vicore Việt Nam vận hành một trạm máy may công nghiệp ký hiệu là WS-MAY-01.

  • Lịch hoạt động: 1 ca hành chính 8 giờ / ngày (08:00 - 17:00, nghỉ trưa 12:00 - 13:00).
  • Chi phí vận hành định mức: 50.000 VND / giờ (bao gồm lương thợ may và tiền điện chạy máy).
  • Hiệu suất máy: 100%.
  • Yêu cầu sản xuất: Lập lệnh sản xuất 1.000 chiếc áo thun (Mã: TSHIRT-01).
  • Định mức công nghệ trong BOM:
    • Thời gian chuẩn bị máy (Setup Time): 60 phút (1 giờ).
    • Thời gian may ráp (Operation Time): 6 phút / chiếc.

Các bước tính toán điều độ và hạch toán:​

Bước 1: Tính toán thời gian chạy máy cần thiết trên ERPNext​

  1. Tổng thời gian may 1.000 áo = 1.000 x 6 phút = 6.000 phút = 100 giờ.
  2. Tổng thời gian sản xuất (gồm cả setup) = 1 giờ (Setup) + 100 giờ (May) = 101 giờ.
  3. Với năng lực máy hoạt động tối đa 8 giờ/ngày, số ngày cần để hoàn thành lệnh sản xuất trên 1 trạm máy = 101 giờ / 8 giờ/ngày = 12,6 ngày.
  4. ERPNext tự động xếp lịch: Nếu bắt đầu sản xuất từ ngày 08/06/2026 (Thứ Hai), hệ thống tính toán trừ đi các ngày nghỉ Chủ Nhật và lập lịch hoàn thành dự kiến vào cuối ngày 22/06/2026.

Bước 2: Hạch toán chi phí vận hành máy thực tế (khi hoàn thành lệnh sản xuất)​

Sau khi công nhân hoàn thành công việc và cập nhật thời gian chạy máy thực tế 101 giờ trên Job Card:

  1. Tổng chi phí vận hành máy phân bổ cho lệnh sản xuất = 101 giờ x 50.000 VND/giờ = 5.050.000 VND.
  2. Kế toán hạch toán phân bổ chi phí vận hành máy vào lệnh sản xuất:
    • Nợ TK 154 (Chi tiết Lệnh sản xuất 1.000 áo thun): 5.050.000 VND
    • Có TK 622 (Chi phí nhân công phân bổ): 3.030.000 VND (giả định 60% là lương nhân công đứng máy)
    • Có TK 627 (Chi phí sản xuất chung phân bổ): 2.020.000 VND (giả định 40% là tiền điện và khấu hao máy)
  3. Khi nhập kho 1.000 chiếc áo thun thành phẩm (giả sử chi phí nguyên vật liệu vải chính là 45.000.000 VND):
    • Tổng giá trị nhập kho = 45.000.000 (Vật liệu) + 5.050.000 (Vận hành máy) = 50.050.000 VND.
    • Nợ TK 155 / Có TK 154: 50.050.000 VND (Đơn giá thành phẩm: 50.050 VND/chiếc).

5. Checklist Kiểm Soát Nghiệp Vụ (Pre-Submission Checklist)​

Trước khi quản đốc ký duyệt hoàn thành thẻ công việc Job Card và kế toán chạy phân bổ giá thành, bắt buộc phải soát xét:

  • Khớp giờ máy chạy thực tế trên Job Card: Kiểm tra chi tiết lịch sử ghi nhận thời gian bắt đầu và kết thúc (Job Card Time Log) của công nhân. Đảm bảo số giờ chạy máy thực tế không vượt quá số giờ hoạt động tối đa trong ca làm việc trừ khi có phiếu xác nhận tăng ca của quản phân xưởng.
  • Khai báo chính xác mã Trạm máy (Workstation): Đảm bảo công đoạn nào thì được thực hiện tại đúng trạm máy đó. Việc chọn sai trạm máy (ví dụ may ráp lại chọn trạm máy cắt) sẽ dẫn đến tính sai lệch chi phí vận hành định mức trên giờ máy của sản phẩm.
  • Cập nhật ngày nghỉ lễ (Holiday List) định kỳ: Phải cập nhật lịch nghỉ lễ, Tết của doanh nghiệp vào hệ thống trước khi chạy lập lịch sản xuất cho năm mới để tránh việc hệ thống xếp lịch sản xuất rơi vào ngày nghỉ của công nhân dẫn đến chậm tiến độ giao hàng thực tế.
  • Đối chiếu hiệu suất trạm máy: Định kỳ (hàng tháng) quản đốc phân xưởng phải so sánh thời gian chạy máy lý thuyết theo BOM với thời gian chạy thực tế trên Job Card. Nếu hiệu suất thực tế thấp hơn 85% do máy móc hỏng hóc nhiều, phải cập nhật lại trường Efficiency trong Workstation để hệ thống lập lịch chính xác hơn cho các đơn hàng sau.